Jón Dan

JonDan.is

Hver er mađurinn Fyrir mitt minni Minningabrot Af öđrum toga Fjölskyldufréttir/Fami...

Jón Daníelsson
Gráskeggur úr Hrútafirđi

Gömul mynd - og læknir með hníf

Ég tók mig til í kvöld og fletti í gegnum fáein myndaalbúm móður minnar heitinnar. Þar fann ég í sérstöku, afar vel varðveittu, umslagi mynd sem sennilega hefur verið tekin sumarið 1928, mögulega snemma árs 1929 en örugglega ekki síðar. Þetta er fjölskyldumynd af systkinum hennar. Aðeins mömmu sjálfa vantar á myndina.

Systskinin í Syðra-Tungukoti (nú Brúarhlíð) í Blöndudal urðu 6 talsins, fædd á árabilinu 1918-1926. Þegar mamma var 5 ára var hún send í fóstur austur í Skagafjörð, til föðursystur sinnar, Konkordíu Ingigbjargar Stefánsdóttur, í Hofstaðaseli. Mamma var fædd 1922 og fór að Hofstaðaseli 1927. Þessi mynd hefur sennilega verið send henni til hughreystingar, eða kannski áminningar – til að hún gleymdi nú örugglega ekki systkinum sínum.

Um leið og það rifjast upp fyrir mér að mamma var í fóstri í Hofstaðaseli frá 5 til 10 ára aldurs (1927-1932), þá rifjast líka upp fyrir mér sú merkilega staðreynd að mamma var úflaus. Hana vantaði þennan litla húðsepa, sem við getum séð hanga niður aftast í munnholinu ef við glennum okkur vel framan í spegilinn. Maður skilur svo sem ekki tilganginn, en ég á ekki erfitt með að ímynda mér hann eftir að hafa horft á móður mína, alla bernsku mína og æsku og oft síðar, tyggja vandlega og þurfa síðan að vanda sig í hvert skipti sem hún kyngdi einum munnbita.

Söguna af því hvernig mamma missti úfinn sagði hún mér fyrst þegar ég var barn og síðan nógu oft til að ég held að ég muni hana alveg rétt. Síðast sagði hún frá þessu – nú svo undarlega atviki – þegar ég sat hjá henni eitt síðdegi á Skúlagötunni, þar sem hún bjó allra síðustu árin.

Þegar mamma var 7 ára þurfti að taka úr henni hálskirtlana. Þetta þykir ekki mikil aðgerð nú til dags. En 1929 skar Jónas Kristjánsson alþingismaður og læknir á Sauðárkróki úr henni hálskirtlana án deyfingar. Deyfing hefur reyndar sennilega ekki verið í boði. Mömmu sagðist svo frá að henni hafi verið haldið, en sársaukinn hafi verið svo yfirþyrmandi að eitt augnablik tókst henni að hreyfa höfuðið örlítið. Þá sagði læknirinn, Jónas Kristjánsson:

„Andskotinn. Þar fór úfurinn. Getið þið ekki haldið krakkahelvítinu almennilega.“ Reyndar þori ég ekki að fullyrða að þetta sé orðrétt, en orðalagið mun þó ekki fjarri lagi.

Þannig rifjast ýmsar gamlar minningar upp fyrir manni þegar maður skoðar gamlar myndir.

Systkinin í Syðra-Tungukoti 1928. Aftar eru bræðurnir Björn Jón Þorgrímsson (09.05.1921-04.02.2003) og Stefán Þorgrímsson (01.10.1919-31.07.2004). Í fremri röð eru Emilía Svanbjörg Þorgrímsdóttir (02.12.1924-14.04.1982), Aðalbjörg Þorgrímsdóttir (20.04.1918-22.11.2007) og Vilhjálmur Þorgrímsson (26.01.1926-22.05.1929). Myndin var send systurinni sem vantar á myndina, Konkordíu Sigurbjörgu Þorgrímsdóttur (02.05.1922-21.10.2005) austur í Hofstaðasel í Skagafirði, þar sem hún var í fóstri (um 1927-1932).

Til baka