Jón Dan

JonDan.is

Hver er mađurinn Fyrir mitt minni Minningabrot Af öđrum toga Fjölskyldufréttir/Fami...

Jón Daníelsson
Gráskeggur úr Hrútafirđi

Seint mun ég missa móðinn

Á efri árum þykir manni skítt að hafa ekki lagt eyrun betur við í æsku. En við því er lítið að gera. Það er eðli æskufólks að horfa á framtíðina og láta sig litlu skipta það sem gerðist í árdaga mannkyns – að því er manni finnst. Og vegna þessa meðfædda ágalla barnsins, er mér nú lífsins ómögulegt að muna svo mikið sem einasta nafn af þeim sem hér koma við sögu.

En mér þykir kominn tími til að skrásetja eina af þeim sögum sem pabbi sagði mér í barnæsku, söguna af því þegar hann hélt sig orðinn föðurlausan.

Ártal kann ég ekki, en ímynda mér að þetta geti hafa gerst um 1920, ekki miklu fyrr og ekki heldur miklu síðar. Mér skildist á pabba að hann hafi verið mjög ungur og haustið 1920 varð hann 6 ára.

Hvað um það: Afi gamli, Daníel Jónsson, tók að sér að flytja bát sem seldur hafði verið til Bolungarvíkur. Með sér fékk hann 2 eða 3 menn og einn þeirra mun hafa verið vel innan við tvítugt.

Út af Ströndum fengu þeir á sig vonskuveður og lentu óþægilega innarlega (nálægt strönd og skerjum). Ef ég man rétt sagði pabbi að afi hefði sett unglinginn við stýrið, skipað honum að halda því í ákveðnum skorðum, en farið sjálfur að hagræða seglum. Þegar sá gamli sneri aftur hafði unglingurinn sleppt taki á stýrinu, hágrét og sagði „Nú förumst við allir“.

Afi gamli hrinti honum hastarlega frá, greip stýrið og sagði „Seint mun ég missa móðinn“. Síðan lét sá gamli vaða á súðum, kom bátnum milli skerja og út úr brimgarðinum.

Þannig sagði pabbi mér þessa sögu og hafði hana beint eftir þeim unga manni sem hér átti í hlut og var eðlilega hræddur um líf sitt á þessari ögurstund.

Allt annað mál er svo það að ég bar söguna sjálfur undir afa minn. Þá hef ég kannski verið svo sem 10-12 ára. Afi svaraði stutt og laggott: „Bölvuð vitleysa er þetta, drengur. Þetta hef ég aldrei sagt.“

Óneitanlega varð ég fyrir vonbrigðum. Mér þótti sagan nefnilega spennandi og hefði gjarnan viljað heyra framhaldið beint frá þeim gamla sjálfum. En Daníel Jónsson var ekki sjálfhælinn maður. Þar á ofan var þetta örugglega ekki í fyrsta sinn sem hann lenti í sjávarháska. Ég hallast að því að ungi maðurinn sem síðar taldi sig eiga honum líf sitt að þakka, hafi munað þetta betur. En úr því verður ekki skorið héðan af.

Svo mikið er víst að óveðrið tafði þá ferðalanga töluvert, reyndar svo mjög að báturinn var talinn af. Pabbi sagði mér að Þorsteinn á Reykjum hefði komið og flutt ömmu þau tíðindi. Á þessum tíma var sem sagt sími á Reykjum, en líklega ekki á fleiri bæjum við utanverðan Hrútafjörð. Pabbi sagðist hafa verið svo ungur að árum að hann hefði ekki almennilega áttað sig á merkingunni (sem styður þá hugsun að þetta hafi gerst um 1920). En eftir á sagðist hann aldrei hafa skilið til fulls það æðruleysi sem móðir hans sýndi.

Löngu seinna sagðist hann álíta að hún hefði trúlega átt von á þessu fyrr eða síðar. Afi sótti sjóinn af kappi og það var kannski venjulegra en hitt að sjórinn tæki slíka menn.

Hún Sveinsína amma mín hélt sem sé áfram venjubundnum bústörfum og fjölgaði kannski lítils háttar skyldum barnanna. Þannig leið vika. En svo birtist Þorsteinn á Reykjum öðru sinni og hafði nú fengið símboð um það að báturinn væri kominn fram og áhöfnin heil á húfi.

Mig minnir að pabbi segði að sér hefði sýnst móður sinni létta dálítið við þessi tíðindi.

Afi kom hins vegar ekki heim fyrr en löngu síðar.

Í þá daga tíðkuðst ekki aðrir fararskjótar en tveir jafnfljótir og gönguleiðin frá Bolungarvík að Tannstöðum er nokkuð löng.

Til baka