Jón Daníelsson

Forsíða / Blogg Greinar & pistlar Myndir

Hver er maðurinn

Hafðu samband Skráning á póstlista

Sorphirðudagatal

Í kvöld fletti ég að gamni mínu á heimasíðu Húnaþings vestra, sveitarfélags sem ég átti dálítinn þátt að stofna fyrir allt of mörgum árum. Mín gamla heimasveit er nú hluti þessa sveitarfélags og kallast nú held ég í daglegu tali „Staðarhreppur hinn forni“.

Af einskærri forvitni opnaði ég þarna Excel-skjal sem ber heitið „Sorphirðudagatal“. Í ljós kom að nú til dags er sorp sótt heim á sveitabæi í þessu byggðarlagi tvisvar í mánuði eða svo. Miklar eru framfarir vorra daga.

Þegar ég hafði aðsetur á Tannstöðum fyrir um hálfum öðrum áratug og rak þar tvær tölvur og sextíu ær, minnist ég þess að að ágætt vinafólk mitt úr Reykjavík, kom í heimsókn einn góðviðrisdag og ég fór með þau hjónaleysin í dálitla fjöruferð. Leiðin lá niður frá íbúðarhúsinu, yfir rotþróna og síðan minnist ég þess að hafa sýnt þeim hvar leiðslan úr rotþrónni opnaðist niður í skurð sem lá til sjávar.

Þessi sami skurður var reyndar hálffullur af brenndum úrgangsleifum, enda flutti ég óendurnýtanlegt heimilissorp í þennan skurð, hellti yfir það bensíni og kveikti í öllu saman. Svo brann það sem brunnið gat, en afgangurinn barst smám saman með skólpinu til sjávar. Lyktin var kannski ekki á við þriggja rétta máltíð í Perlunni. En ég þykist muna að þeim þætti nokkuð athyglisvert að sjá hér frumútgáfu þeirrar starfsemi sem á þessum tíma var búið að skipta í tvennt í Reykjavík: Skolpræsi og Sorpu.

Héðan lá leið okkar niður í svonefnda Bátavík, þar sem faðir minn og afi byggðu naust fyrir litla bátskel sem í mínu ungdæmi var notuð til rauðmagaveiða. Það er mér reyndar í barnsminni þegar pabbi og afi hlóðu þetta naust.

Við gengum svo suður fjöruna og komum þar að, sem skólplækurinn rann út í sjó. Þar var tæpast nokkra lykt lengur að finna. Ég dró þau hjónaleysin á eftir mér upp gilið, alveg upp að litla fossinum sem pabbi virkjaði þegar ég var 4 eða 5 ára. Sú virkjun var ekki stór, en dugði til raflýsingar í öll hús, hvort heldur þau voru ætluð mannskepnum eða öðrum skepnum.

En aftur að sorpinu: Þegar ég bjó þarna voru pappírsbleyjur notaðar. Þeim þurfti að henda. Ekki var lengur unnt að kaupa neina kaupstaðarvöru án þess að henni fylgdu umbúðir. Þeim þurfti að henda. Mjólk fékkst ekki lengur úr spenum, heldur var hún keypt í fernum. Þeim þurfti að henda. Um miðjan síðasta áratug 20. aldar var orðið ótrúlega margt sem þurfti að henda.

Og ég var kannski ekki alveg nógu samviskusamur. Stundum leið full langur tími milli þess sem ég henti og brenndi. Ruslapokarnir fóru fyrst í tunnuna en söfnuðust svo upp í kringum hana þangað til ég tók á mig rögg, setti allt saman upp í traktorskerruna og flutti niður í skurðinn, þar sem ég hellti bensíni yfir og kveikti í. Svo mikið er víst að allt of margar mýs týndu lífi í eldinum.

En nú langar mig að fara örlítið lengra aftur í tímann – til þess tíma sem pabbi fann upp tunnuna.

Þetta var merkileg tunna. Reyndar bara venjuleg olíutunna. En pabbi logsauð í hana lítil loftgöt til að súrefni kæmist inn. Götin voru þó allt of lítil fyrir mýs. Hann smíðaði líka lok. Það var fengið úr örlítið stærri tunnu, þannig brúnir loksins féllu vel utan við tunnubarmana. Ofan á lokið logsauð pabbi svo handfang.

Þetta var fyrsta ruslatunna sem ég man eftir. Í hana fór allt rusl. Og í þá daga kallaðist ekkert rusl nema að því stranga skilyrði uppfylltu, að það væri ómögulega nýtanlegt á nokkurn mögulegan máta. Ekki man ég lengur hve langan tíma tók að fylla þessa tunnu. Sá tími var þó örugglega lengri en ein vika eða tvær eða jafnvel þrjár.

En þegar tunnan var full – og pabbi búinn að fullvissa sig um að ekkert væri nýtilegt í henni – dró hann hana spottakorn frá íbúðarhúsinu, skvetti í hana dálitlu bensíni og kveikti svo í. Mér þótti þetta nokkuð hátíðleg stund.

Og svo mikið er víst, að aldrei minnist ég þess að neitt hafi verið eftir í tunnunni að eldsvoðanum loknum, nema aska. Ég geri ráð fyrir að pabba og mömmu hafi þótt flest það nýtilegt sem ekki gat auðveldlega orðið að ösku.

Pabbi gamli var uppfinningasamur maður. Hann fann til dæmis upp skítadreifara sem hann smíðaði og notaði sjálfur örfáum árum áður en slík tæki komu á markað hérlendis. Ruslatunnan hans með súrefnisgötunum var í mínum huga merkileg uppfinning – og er enn. Því miður áttu þessar tvær uppfinningar það sameiginlegt að úreldast um svipað leyti og þær komu fram. Að auki hefði pabba sennilega síðustum manna dottið í hug orðið „einkaleyfi“.

En nú er sem sagt komin opinber sorphirða. Maður fleygir ruslinu áhyggjulaus út í tunnu og hún er tæmd á hálfsmánaðarfresti.

Skyldi kannski líka vera búið að leggja skolpleiðslu alla leið út í miðjan fjörð?

Skrá athugasemd

Til baka

Umsjón og ábyrgð: Jón Daníelsson – Sími: 553 6118 – Veffang: www.jondan.is - Netfang: jondan[at]mmedia.is